Bài 4: Các thí dụ cho thấy cách dùng bàn phím trong điều khiển 89C51

1. Cách dùng phím kiểu đơn lập

Một thí dụ về cách dùng các phím nhấn đơn lập.

Phân tích mạch:

Sơ đồ cho thấy, chúng ta cấp điện cho ic lập trình AT89C51 với chân 20 cho nối masse và chân 40 cho nối vào đường nguồn 5V. Trên chân 9 gắn tụ C1 (10uF) và điện trở R1 (10K) dùng tạo tính năng reset mỗi khi mạch được cấp nguồn. Trên chân 18, 19 gắn thạch anh định tần, chúng ta dùng thạch anh 12MHz. Để mạch chỉ làm việc với bộ nhớ trong chúng ta cho chân 31 nối vào đường nguồn 5V.

Đề làm thực hành với các phím nhấn đơn lập, chúng ta dùng 4 phím nhấn, gắn trên các chân p1.2, p1.3, p1.4, p1.5 của cảng p1 và gắn 8 Led trên cảng p3 để hiển thị tác dụng của các phím nhấn.

Ở đây chúng ta sẽ tạo tính năng cho 4 phím nhấn như sau: phím S1 cho mở phím, phím S4 cho tắt phím, phím S2 cho 8 Led trên p3 tuần tự dời qua phải và phím S3 cho 8 Led trên p3 dời qua trái.

Tóm lại công dụng của các phím như sau:

* Nhấn nút S1 vào mode khởi động, cho mở phím.

* Nhấn nút S2, 8 Led trên cảng p3 dời bit qua phải

* Nhất nút S3, 8 Led trên cảng p3 dời bit qua trái

* Nhấn nút S4 vào mode tắt phím

Chương trình nguồn:

UpDown EQU 00H ; đặt tên bit 00h là updown

StartEnd EQU 01H ; đặt tên bit 01h là startend

LAMPCODE EQU 21H ; đặt tên thanh ghi 21h là lampcode

ORG 0000H ; địa chỉ thanh ghi khởi đầu

JMP MAIN ; nhẩy đến tên nhãn

ORG 30H ; vùng địa chỉ bên ngoài chức năng ngắt

MAIN: ; đặt tên nhãn dùng cho lệnh nhẩy

MOV SP,#5FH ; chọn địa chỉ làm ngăn xếp

MOV P3,#0FFH ; đặt trị 11111111b vào cảng p3 để tắt 8 led

; điều kiện khởi đầu

CLR UpDown ; đặt bit 0 vào bit updown

CLR StartEnd ; đặt bit 0 vào bit startend

MOV LAMPCODE,#0FEH ; chuyển trị 11111110b vào lampcode

LOOP: ; đặt tên nhãn dùng cho lệnh nhẩy

CALL KEY ; gọi chương trình dò phím, tên nhãn key

JNB F0,LNEXT ; cho nhẩy theo bit f0

CALL KEYPROC ; gọi chương trình xử lý phím

LNEXT: ; đặt tên nhãn dùng cho lệnh nhẩy

CALL LAMP ; gọi chương trình điều khiển 8 Led trên cảng p3

JMP LOOP ; quay lại tên nhãn loop

DELAY: ; chương trình tạo trể

MOV R7,#100 ; đặt trị 100 vào thanh ghi r7

D1: ; đặt tên nhãn dùng cho lệnh nhẩy

MOV R6,#100 ; đặt trị 100 vào thanh ghi r6

DJNZ R6,$ ; nhẩy tại chổ, chờ trị trong r6 bằng 0

DJNZ R7,D1 ; giảm trị trong r7 theo bước -1, r7=0?, định hướng nhẩy

RET ; qua lại sau lệnh call delay

;----------------------------------------

KEYPROC: ; chương trình xử lý phím

MOV A,B ; chuyển trị trong b vào thanh ghi a

JB ACC.2,KeyStart ; xét bit acc.2 để định hướng nhẩy

JB ACC.3,KeyOver ; xét bit acc.3 để định hướng nhẩy

JB ACC.4,KeyUp ; xét bit acc.4 để định hướng nhẩy

JB ACC.5,KeyDown ; xét bit acc.5 để định hướng nhẩy

JMP KEY_RET ; nhẩy về tên nhãn key_ret

KeyStart: ; trình vào mode khởi động

SETB StartEnd ; đặt bit startend lên 1, cho khởi động

JMP KEY_RET ; nhẩy đến tên nhãn key_ret

KeyOver: ; trình cho tắt, kết thúc

CLR StartEnd ; đặt bit startend xuống 0, kết thúc

JMP KEY_RET ; nhẩy đến tên nhãn key_ret

KeyUp: ; trình cho 8 Led dời qua phải

SETB UpDown ; đặt bit updown lên 1, dời qua phải

JMP KEY_RET ; nhẩy đến tên nhãn key_ret

KeyDown: ; trình cho 8 Led dời qua trái

CLR UpDown ; đặt bit updown xuống 0, dời qua trái

KEY_RET: ; đặt tên nhãn dùng cho lệnh nhẩy

RET ; quay lại sau lệnh call keyproc

KEY: ; đặt tên nhãn dùng cho lệnh nhẩy, trình dùng dò phím

CLR F0 ; xóa bit f0

ORL P1,#00111100B ; lấy logic OR trị 00111100b và cảng p1

MOV A,P1 ; chuyển trị hiện có của p1 vào thanh ghi a

ORL A,#11000011B ; lấy logic OR a và 11000011b, xét trạng thái 4 phím

CPL A ; lấy bù a, đảo 8 bit trong thanh ghi a

JZ K_RET ; xét trị trong thanh a, có bằng 0 không? để nhẩy

CALL DELAY ; cho gọi chương trình trể

OR P1,#00111100B ; lại lấy logia OR trị 00111100b cho cảng p1

MOV A,P1 ; lại chuyển trị hiện có của cảng p1 vào thanh ghi a

ORL A,#11000011B ; cho lấy logic OR trị trong a và trị 11000011b

CPL A ; lại cho bù a, đảo 8 bit trong thanh ghi a

JZ K_RET ; lại xét trị trong thanh a, có bằng 0? để nhẩy

MOV B,A ; chuyển trị trong a vào thanh b

SETB F0 ; đặt bit kiểm tra f0 lên 1, báo đã có phím nhấn

K_RET: ; đặt tên nhãn dùng cho lệnh nhẩy

ORL P1,#00111100B ; Lấy logic OR trị hiện có trong p1 và 00111100b

MOV A,P1 ; chuyển trị hiện có trên cảng p1 vào thanh ghi a

ORL A,#11000011B ; lấy logic OR trị trong a và 11000011b

CPL A ; lấy bù a, đảo 8 bit trong thanh ghi a

JZ K_RET1 ; xét trị trong a có bằng 0 không? để nhẩy

JMP K_RET ; nhẩy đến tên nhãn k_ret

K_RET1: ; đặt tên nhãn dùng cho lệnh nhẩy

RET ; quay lại sau lệnh call key

D500MS: ; chương trình làm trể

PUSH PSW ; tạm cho cất trị trong thanh ghi psw vào ngăn xếp

SETB RS0 ; đặt trị rs0 trong thanh ghi trạng thái psw lên 1

MOV R7,#200 ; chuyển trị 200 vào thanh ghi r7

D51: ; đặt tên nhãn dùng cho lệnh nhẩy

MOV R6,#250 ; đặt trị 250 vào thanh ghi r6

D52: ; đặt tên nhãn dùng cho lệnh nhẩy

NOP ; dòng không tác vụ

DJNZ R6,D52 ; giảm trị trong r6 theo bước -1, r6=0?, chọn hướng nhẩy

DJNZ R7,D51 ; giảm trị trong r7 theo bước -1, r7=0?, chọn hướng nhẩy

POP PSW ; lấy lại trị trước đó cho thanh ghi psw

RET ; quay lại sau lệnh gọi call d500ms

LAMP: ; chương trình điều khiển 8 Led trên cảng p3

JB StartEnd,LampStart ; chọn hướng nhẩy theo bit startend

MOV P3,#0FFH ; đặt trị 11111111b vào cảng p3, tắt hết 8 Led

JMP LAMPRET ; nhẩy về tên nhãn lampret

LampStart: ; đặt tên nhãn cho lệnh nhẩy, trình dời 8 bit trong a qua trái

JB UpDown,LAMPUP ; nhẩy theo bit updown

MOV A,LAMPCODE ; chuyển trị trong lampcode cho thanh ghi

RL A ; cho quay vòng 8 bit trong thanh ghi aqua hướng trái

MOV LAMPCODE,A ; chuyển trị trong a vào lampcode

MOV P3,A ; cho xuất trị trong a ra cảng p3

CALL D500MS ; gọi chương trình làm chậm d500ms

JMP LAMPRET ; nhẩy về tên nhãn lampret

LAMPUP: ; đặt tên nhãn cho lệnh nhẩy, trình cho dời 8 bit qua phải

MOV A,LAMPCODE ; chuyển trị trong lampcode vào thanh ghi a

RR A ; cho quay vòng 8 bit trong a qua hướng phải

MOV LAMPCODE,A ; chuyển trị trong a vào lampcode

MOV P3,A ; xuất trị trong a ra cảng p3

CALL D500MS ; cho gọi chương trình trể d500ms

LAMPRET: ; đặt tên nhãn cho lệnh nhẩy

RET ; quay lại sau lệnh call

END ; dừng biên dịch tại dòng này

Tìm hiểu thêm một cách viết khác. Bạn xem thí dụ sau:

Trong thí dụ này, chúng ta gắn 4 phím trên cảng p3 và dùng các phím này điều khiển trạng thái nhấp nháy của 8 Led đặt trên cảng p1.

Chương trình nguồn viết như sau:

ORG 0000H ; Khởi đầu từ thanh ghi 0000h LJMP START ; nhẩy đến tên nhãn start

; các thanh ghi chuyên dùng cho chức năng ngắtORG 0003H ; vị trí chạy ngắt INT0    RETI
ORG 000BH  ; vị trí chạy ngắt TF0    RETI
ORG 0013H ; vị trí chạy ngắt INT1    RETI
ORG 001BH ; vị trí chạy ngắt TF1    RETI
ORG 0023H ; vị trí chạy ngắt RI var TI    RETI
;
CLEAR:  ; đặt tên nhãn cho lệnh nhẩy    RET
;
START:   ; đặn tên nhãn cho khời đầu   CALL CLEAR  ; gọi chương trình clear

; trình dò phímSTAR1:  ; đặt tên nhãn dùng cho lệnh nhẩy    MOV P3,#0FFH  ; đặt trị 11111111b vào p3, định trạng thái đầu    JNB P3.4,FUN0  ; dò bit 0 trên chân p3.4, để nhẩy    JNB P3.5,FUN1  ; dò bit 0 trên chân p3.5 để nhẩy    JNB P3.2,FUN2  ; dò bit 0 trên chân p3.2 để nhẩy    JNB P3.3,FUN3  ; dò bit 0 trên chân p3.3 để nhẩy    JNB F0,STAR1   ; nhẩy theo bit f0, f0=1, có nhấn phím    RET  ; quay lại sau lệnh call start;
FUN0:  ; tên nhãn dùng cho phím p3.4    CALL DL10MS ; gọi chương trình trể 10ms, tránh rung phím    JB P3.4,STAR1  ; kiểm tra lại phím nhấn trên p3.4WAITL0:   ; trình chờ bỏ phím     JNB P3.4,WAITL0 ; chờ bỏ phím    SETB F0  ; đặt bit kiểm tra f0 lên 1FUN01:  ; đặt tên nhãn dùng cho lệnh nhẩy    CALL FUN00  ; cho gọi chương trình fun00    CALL STAR1  ; quay lại tên nhãn star1    JMP FUN01   ; nhẩy về tên nhãn fun01; Viết tương dạng như trênFUN1:
   CALL DL10MS ;
    JB P3.5,STAR1
WAITL1:
   JNB P3.5,WAITL1 ;
    SETB F0
FUN10:
   CALL FUN11
    CALL STAR1
JMP FUN10
; Viết tương dạng như trênFUN2:
CALL DL10MS ;
   JB P3.2,STAR1
WAITL2:
JNB P3.2,WAITL2 ;
   SETB F0
FUN20:
   CALL FUN22
CALL STAR1
JMP FUN20
; viết tương dạng như trênFUN3:
CALL DL10MS ; gọi trể 10ms tránh ảnh hưởng của rung phím   JB P3.3,STAR1 ; kiểm tra lần nữa phím trên p3.3WAITL3:   ; tên nhãn   JNB P3.3,WAITL3 ; chờ bỏ phím ra   CLR F0   ; xóa bit f0, về trạng thái chờ nhấn phím   MOV P1,#0FFH ; đặt trị 11111111b để tắt 8 Led trên p1   JMP STAR1  ; quay lại tên nhãn star1

; trình cho Led sáng lan lênFUN00:
   MOV A,#0FEH
FUN000:
   MOV P1,A
   CALL DL05S
   JNB ACC.7,OUT
RL A
   JMP FUN000
OUT: RET

; trình cho các Led sáng nhẩyFUN11:
MOV A,#0FEH
FUN111:
MOV P1,A
CALL DL05S
   JZ OUT
RL A
   ANL A,P1
   JMP FUN111

; trình cho các 4 Led nhấp nháy xen kẻ FUN22:
   MOV A,#0AAH
MOV P1,A
CALL DL30S
CPL A
   MOV P1,A
   CALL DL30S
RET

; chương trình làm trể

DL512:
   MOV R2,#0FFH
LOOP1:
   DJNZ R2,LOOP1
RET
DL10MS:
   MOV R3,#14H
LOOP2:
CALL DL512
   DJNZ R3,LOOP2
RET
DL05S:
MOV R4,#0AH
LOOP3:
CALL DL10MS
   DJNZ R4,LOOP3
   RET
DL30S:
MOV R5,#03H
LOOP4:
   CALL DL05S
   DJNZ R5,LOOP4
RET

end